Nowoczesna medycyna nie mówi już o płodności kobiety czy mężczyzny, rozpatruje ją w kontekście pary. Jeśli oboje małżonkowie są zdrowi - są płodną parą. Jeśli zdrowe jest jedno z nich para ma problem z płodnością. Cykliczność płodności zdrowej pary dyktuje cykl kobiety.
W oparciu o naukowe badania kobiecych cykli płodności powstało szereg metod stosowanych do unikania lub planowania poczęcia dziecka. Poszczególne metody różnią się nie tylko doborem wskaźników, ale przede wszystkim zasadami interpretacji. Przy tym samym doborze wskaźników zasady interpretacji mogą być różne w różnych metodach. Te różnice wynikają z nieco innych definicji (np. szczytu objawu śluzu), z łącznego lub oddzielnego interpretowania obserwowanych objawów (oznacza to uznanie niektórych objawów za ważniejsze, a więc bardziej ważące w analizie obserwacji) oraz z „filozofii” przyjętej przez autora(ów) metody.

Istnieje cały szereg metod (odmian) naturalnego planowania rodziny, które wykorzystują pomiary podstawowej temperatury ciała (PTC), obserwację objawu śluzu i kalkulację, a niektóre z nich samoobserwację szyjki macicy. Poszczególne odmiany tej metody, w zależności od autora i kraju, różnią się sposobem prowadzenia kart obserwacji cyklu, innymi liniami pomocniczymi i stosunkowo mało istotnymi różnicami w sformułowaniach kryteriów rozpoznawania faz płodności i niepłodności cyklu. Wielość metod stwarza pewne trudności ich użytkownikom i nie jest możliwym ich całościowe omówienie.

Do najbardziej znanych należą:

1. Metoda objawowo-termiczna Rötzera >>>

2. Metoda podwójnego sprawdzenia (angielska) >>>

3. Metoda Billingsów >>>

4. Creighton Model >>>

4. Metoda Lam >>>

5. Nowoczesne technologie >>>